Obezite, vücudun enerji dengesindeki bozukluktan kaynaklanan ve Türkiye’deki yetişkinlerin üçte birini etkileyen kronik bir hastalıktır. Vücut Kitle İndeksi (VKİ) 30 kg/m² üzerinde olduğunda obezite tanısı konur ve VKİ değerine göre üç evrede incelenir: 30-34,9 kg/m² Evre 1, 35-39,9 kg/m² Evre 2 ve 40 kg/m² üzeri Evre 3. Karın bölgesindeki aşırı yağ birikimi (erkeklerde 102 cm, kadınlarda 88 cm üzeri) tip 2 diyabet riskini 5 kat, kalp krizi riskini 3 kat ve yüksek tansiyon riskini 6 kat artırır.
Hareketsiz Yaşam Tarzı
Modern yaşamın getirdiği hareketsizlik, obeziteye giden yolda en önemli faktördür. Günde ortalama 9 saat masa başında çalışma ve 5.000 adımdan az yürüme, metabolizmayı üçte bir oranında yavaşlatır. Günde 6 saatten fazla ekran başında geçiren kişilerde obezite riski %78 daha yüksektir ve evden çalışanlar ofis çalışanlarına göre %44 daha az hareket etmektedir.
Sağlıksız Beslenme
Günlük beslenme alışkanlıkları, uzun vadede ciddi sonuçlar doğurur. Günde bir şekerli içecek tüketimi yılda 7 kg artışa, haftada 3 kereden fazla fast food tüketimi ise günlük 920 kcal fazladan alıma neden olur. Saat 20:00’den sonra alınan kalorilerin %80’i yağa dönüşürken, düzensiz öğün aralıkları insülin direncini %65 artırır. Son 20 yılda porsiyon büyüklüklerinin 1,5 kat artması, aşırı kalori alımını tetiklemiştir.
Hormonal Değişiklikler
Hormonal denge, kilo kontrolünde kritik rol oynar. Hipotiroidizm hastalarının
%62’sinde obezite görülür ve yılda 3-5 kg kontrolsüz artışa neden olabilir. Strese bağlı yükselen kortizol, özellikle karın bölgesinde yağlanmayı tetikler ve toplumun %83’ünü etkiler. Polikistik over sendromu insülin direncine yol açarken, menopoz sonrası östrojen düşüşü yağ birikimini %40 artırır.