Kolon Kanserinin Oluşumu ve Evreleri

Kolon kanseri, kalın bağırsak ve rektum mukoza hücrelerinin kontrolsüz çoğalması sonucu oluşan ciddi bir kanser türüdür. Vakaların %95’i adenomatöz poliplerden gelişir ve çoğunlukla sol kolonda (%72) görülür. Genetik geçişli Lynch sendromu ve ailesel adenomatöz polipozis, vakaların %5’ini oluşturur. Risk faktörleri arasında ileri yaş (vakaların %90’ı 50 yaş üzeri), aşırı kırmızı et tüketimi, sigara ve obezite öne çıkar. İnflamatuvar bağırsak hastalığı öyküsü olanlarda 20 yıl sonra risk %28’e yükselir. Tanıda altın standart kolonoskopidir ve polip boyutu arttıkça malignite riski yükselir: 5 yılda 1 cm altı poliplerde %15, 2 cm üstü poliplerde %35. Evreleme için kontrastlı BT (%92 doğruluk), karaciğer metastazları için MRG (%97 duyarlılık) ve uzak metastazlar için PET-BT (%94 duyarlılık) kullanılır.

Cerrahi Tedavi Yaklaşımları

NCCN kılavuzlarına göre cerrahi tedavi hastalık evresine göre planlanır. Erken evrede laparoskopik rezeksiyon tercih edilir (%98 başarı). İleri evrelerde açık cerrahi ile en az 12 lenf nodu çıkarılır ve D3 diseksiyonu 5 yıllık sağkalımı %12.5 artırır. Sağ kolon tümörlerinde hemikolektomi düşük komplikasyon riski taşır. Rektum kanserlerinde neoadjuvan FOLFOX-RT protokolü %43 tam yanıt sağlar. Hastalar ortalama 6 günlük yatıştan sonra 4 hafta içinde günlük yaşama döner. Başlıca komplikasyonlar yara enfeksiyonu (%8.5) ve anastomoz kaçağıdır (%4.2). Sağkalım oranları evreye göre değişir: Evre I %92, Evre II %73-84, Evre III %44-83. Evre IV’te FOLFIRI kemoterapisi ile medyan sağkalım 28 aydır.